Talentontwikkeling

Door: Marc Nuyens

“Het creëren van nieuwsgierigheid”

In mijn rol als fysiotherapeut en fysiek trainer heb ik mezelf de laatste jaren ontwikkelt in het begeleiden van talenten.  Verschillende disciplines, maar vooral de balsporten en daarin met name tennis. 

Laat ik eerst beginnen met tien tips!

1. Zorg dat spelers veel en vaak nieuwe vaardigheden leren.

2. Laat jeugdspelers ‘spelen’, eigen skills bedenken voor bijvoorbeeld een vergroot (bal)inzicht en spelinzicht.

3. Gebruik andere (bal)sporten om nieuwe vaardigheden aan te leren.

4. Zorg voor veel afwisselingen in de oefenstof: jeugdspelers kunnen hun aandacht er nog niet zo lang bij houden. Laat ze spelenderwijs contact houden met de oefenstof; oftewel differential learning.  

5. Laat spelers verwoorden wat ze doen en waarom; alles om ze beter te leren communiceren.

6. Help de spelers om doelen te stellen en stimuleer het onder woorden te brengen: ‘Als ik dit doe, wat dan…….’

7. “Een langzaam groeiende boom kan uiteindelijk de hoogste boom worden”. Sluit daarom talenten nog niet te snel uit!

8. Het is essentieel dat niet alles van een talent verwacht kan worden, houdt rekening met zijn of haar leeftijd!

9. Laat spelers niet te lang op de tenen lopen; fouten maken mag. Het gaat uiteindelijk om het proces. 

10. Last but certainly not least; Maak spelers nieuwsgierig!

Maar waar zijn deze tien tips op gebaseerd?

Het belangrijkste van talent is de persoonlijk groei. Hiervoor zijn bepaalde voorwaarden nodig die door de ouders, trainers en docenten worden gecreëerd. Een setting waarbinnen de kinderen zich optimaal kunnen ontwikkelen. Vervolgens is het de kunst om talenten nieuwsgierig te maken, het “moeten” langzaam veranderen in “willen”. De honger om te willen ontwikkelen is essentieel voor een optimale ontwikkeling van het talent. Het is daarom belangrijk voor een trainer/coach om voor verbreding te zorgen. 

Richt dus niet alleen op zaken als techniek of tactiek maar integreer ook de andere bouwstenen in de training; lichamelijke ontwikkeling en communicatie (mentaal). Om talenten op een breder vlak te kunnen ontwikkelen is inzicht in het brein essentieel.

Lange tijd werd gedacht dat hersenen rond het twaalfde jaar, zo goed als volgroeid zijn. Recente onderzoeken wijzen echter uit dat hersenen zich tot ver na het twintigste jaar door ontwikkelen. Bepaalde hersensystemen zijn klaar in de kindertijd, zoals de systemen die nodig zijn voor simpele motorische vaardigheden. Pas in de midden en late adolescentie ontwikkelen de complexe hersensystemen zich. Zo hebben kinderen van tien tot veertien jaar minder plannings- en keuzevaardigheden dan volwassenen.

Ook de gebieden in de hersenen die je nodig hebt voor visueel-ruimtelijk waarnemen en het verwerken van een verbale opdracht naar de complexe motorische handeling die daar het gevolg van is, ontwikkelen zich pas op latere leeftijd.(Joles,2016.).

Talent is volgens Jolles breder dan alleen excellente motorische vaardigheden. Zo moet een talent informatie die binnenkomt via de verschillende zintuigen efficiënt vast houden in het werkgeheugen. Deze prikkels moeten vervolgens worden vergeleken met eerdere opgeslagen informatie, hierdoor worden er verbanden gelegd tussen verschillende situaties. Dit is de basis van het lerend vermogen van een sporter.  Het is de taak van de trainer om te zorgen dat de sporter nieuwsgierig wordt gemaakt. Hierdoor staat de speler meer open voor de vele inspirerende dingen die de sport te bieden heeft. Dit kan door spelers uit hun vertrouwde omgeving te halen (andere speelstijl nabootsen of bijvoorbeeld het spelen op een andere positie). Hierdoor heeft een kind de mogelijkheid om ook andere vaardigheden te ontwikkelen waarin misschien grote potentie schuilt. Belangrijk hierbij is het verwachtingsmanagement; als trainer/coach mag je nog niet verwachten dat een tien- of veertienjarige in alle opzichten de topprestaties en focus heeft van een volwassene. Zoals ik hierboven al aangaf, heeft dit te maken met de ontwikkeling van de hersenen (mijn stelregel voor de focus is leeftijd + 2 minuten). Communicatie en evaluatie zijn daarin de sleutelwoorden.

Voor een trainer/coach is het ontzettend belangrijk om het brein van kinderen blijvend te prikkelen. Niet alleen zoals eerder vernoemd de technische of tactische aspecten in de sport, maar vooral op het gebied van motivatie en beleving. De trainer/coach kan drie verschillende rollen vervullen richting de speler. Zo is het belangrijk om de speler te steunen, te sturen en inspiratie te geven. De speler te stimuleren en voorwaarden te creëren voor zijn of haar ontwikkeling. Help daarbij het kind om doelen te stellen en zichzelf de vraag te stellen: wat wil ik eigenlijk? Of waar wil ik heen? Jonge talenten hebben zeker tot hun twintigste sturing nodig (Joles,2016.).